Strona główna
Sport
Tutaj jesteś
Rankingi Górnik Zabrze – pozycje, statystyki, porównanie

Rankingi Górnik Zabrze – pozycje, statystyki, porównanie

Śledzisz dzieje Górnika Zabrze i chcesz mieć w jednym miejscu liczby, rankingi i porównania z innymi klubami? Tutaj znajdziesz uporządkowane sezony, medale, gole i występy w pucharach. Dzięki temu łatwiej ocenisz, jak naprawdę wygląda pozycja Górnika na tle całej Ekstraklasy.

Rankingi górnik zabrze – podsumowanie historycznych pozycji

Jak kształtowały się pozycje w latach 1950–1989?

Przy prezentacji tak długiego okresu trzeba od razu zaznaczyć jedną rzecz: w różnych sezonach obowiązywał inny system punktacji oraz zmieniała się liczba drużyn w lidze. W latach 50., 60., 70. i większości 80. w Polsce stosowano 2 punkty za zwycięstwo, dopiero znacznie później upowszechnił się system 3 punktów. Dlatego w tabeli przy każdym sezonie podano, czy liczby wynikają z systemu 2 czy 3 punktów za wygraną oraz czy sezon odbywał się w klasycznej I lidze czy w lidze po reorganizacji.

Zestawienie sezonów 1950–1989 prezentuje się następująco:

Sezon Poziom rozgrywek Miejsce końcowe Liczba punktów Bramki zdobyte Bramki stracone Różnica bramek System punktacji Trener(zy) Najlepszy strzelec (gole) Uwagi
1950 II liga środek tabeli brak pełnych danych brak danych brak danych brak danych 2 pkt za zwycięstwo lokalni trenerzy brak danych okres budowy drużyny po fuzjach KS „Zjednoczenie”, „Concordia”, „Pogoń”, „Skra”
1951 II liga pozycja w górnej połowie brak pełnych danych brak danych brak danych brak danych 2 pkt za zwycięstwo GZKS Górnik – trenerski kolektyw brak danych utrwalenie pozycji w II lidze
1952 II liga awans brak pełnych danych bramki na plus bramki na minus ujemne/niepełne dane 2 pkt za zwycięstwo sztab klubowy brak danych awans do I ligi
1953 II liga spadek organizacyjny brak pełnych danych brak danych brak danych brak danych 2 pkt za zwycięstwo sztab klubowy brak danych opuszczenie II ligi po reorganizacji rozgrywek, nie po klasycznym spadku
1954 rozgrywki niższego poziomu czołówka brak pełnych danych bramki dodatnie bramki stracone – niższa liczba na plus 2 pkt sztab klubowy brak danych walka o powrót na szczebel centralny
1955 drugi poziom górna część tabeli brak pełnych danych brak danych brak danych brak danych 2 pkt sztab klubowy brak danych kontynuacja odbudowy
1956 II liga awansowa brak pełnych danych dużo goli mało goli dodatnia 2 pkt sztab klubowy brak danych bezpośrednie wejście do elity
1957 I liga 1. brak kompletnych danych gole ~50+ gole ~30- wysoka dodatnia 2 pkt kolektyw trenerski Ernest Pohl (dwucyfrowa liczba goli) pierwsze Mistrzostwo Polski, finał Pucharu Polski – 1:2 z ŁKS
1958 I liga 3. brak pełnych danych bramki dodatnie bramki stracone – ok. średniej na plus 2 pkt sztab klubowy Ernest Pohl pierwszy sezon w długiej serii miejsc medalowych
1959 I liga 1. brak pełnych danych wysoka liczba bramek niskie straty znaczna na plus 2 pkt sztab klubowy Ernest Pohl Mistrzostwo Polski
1960 I liga 3. brak pełnych danych bramki dodatnie bramki stracone na plus 2 pkt sztab klubowy Pohl / Lentner utrzymanie pozycji w czołówce
1961 I liga 1. brak pełnych danych wysoka skuteczność mało straconych goli bardzo dodatnia 2 pkt sztab klubowy Ernest Pohl Mistrzostwo Polski
1962 I liga 2. brak kompletnych danych bramki wysokie bramki średnie na plus 2 pkt sztab klubowy Pohl wicemistrzostwo, finał Pucharu Polski (1:2 z Zagłębiem Sosnowiec)
1963 I liga 1. brak pełnych danych gole bardzo wysokie mało straconych wysoka na plus 2 pkt sztab, w tle przygotowania Kalocsaya Pohl / Lubański początek serii pięciu tytułów z rzędu 1963–1967
1964 I liga 1. brak pełnych danych wysoka skuteczność stabilna defensywa duża dodatnia 2 pkt Géza Kalocsay (od 1966, tu jeszcze poprzednicy) Lubański Mistrzostwo, start regularnych występów w Pucharze Europy
1965 I liga 1. brak danych wysokie gole niskie straty bardzo dodatnia 2 pkt Kalocsay Lubański Mistrzostwo Polski, Puchar Polski 4:0 z Czarnymi Żagań
1966 I liga 1. brak danych wysokie gole mało straconych duża różnica 2 pkt Géza Kalocsay Lubański / Szarmach Mistrzostwo, finał Pucharu Polski (1:2 z Legią Warszawa)
1967 I liga 1. brak danych wysokie gole mało straconych duża dodatnia 2 pkt Kalocsay Lubański piąte mistrzostwo z rzędu, rekord Ekstraklasy
1968 I liga 3. brak danych wysokie gole średnia liczba straconych na plus 2 pkt Kalocsay Lubański Puchar Polski 3:0 z Ruchem Chorzów, ćwierćfinał Pucharu Europy (1967/68)
1969 I liga medalowe miejsce brak precyzyjnych danych bramki dodatnie bramki stracone na plus 2 pkt Kalocsay / początek zmian Lubański kwalifikacja do Pucharu Zdobywców Pucharów 1969/70
1970 I liga czołówka brak danych wysokie gole średnie straty na plus 2 pkt Michał Matyas Lubański finał Pucharu Zdobywców Pucharów – 1:2 z Manchester City
1970/71 I liga 1. brak danych wysokie gole mało straconych dodatnia 2 pkt Matyas / Ferenc Szusza Lubański / Szarmach Mistrzostwo Polski, Puchar Polski 1969/70
1971/72 I liga 1. brak danych wysokie gole mało straconych duża dodatnia 2 pkt Antoni Brzeżańczyk Szarmach Mistrzostwo Polski, Puchar Polski 1970/71 i 1971/72
1972/73 I liga górna połowa brak danych bramki dodatnie bramki stracone na plus 2 pkt Brzeżańczyk Szarmach spadek formy po złotej serii
1973/74 I liga środek tabeli brak danych bramki zbliżone bramki stracone – podobna liczba koło zera 2 pkt zmiany trenerskie brak jednego lidera początek wahań wyników
1974/75 I liga dolna połowa brak danych goli mniej więcej straconych ujemna 2 pkt zmiany w sztabie młodzi gracze początek kryzysu
1975/76 I liga dolne rejony brak danych goli niewiele dużo straconych ujemna 2 pkt różni trenerzy brak danych walka o utrzymanie
1976/77 I liga tuż nad strefą spadkową brak danych bramki ujemne większa liczba straconych na minus 2 pkt Hubert Kostka (od 1976) lokalni napastnicy próba stabilizacji składu
1977/78 I liga 16. niska liczba punktów mało goli dużo straconych wysoka ujemna 2 pkt zmiany trenerów Gzil, Lazurowicz – gole w derbach pierwszy w historii spadek z I ligi
1978/79 II liga 1./miejsca awansowe dużo punktów dużo zdobytych bramek mało straconych duża dodatnia 2 pkt Kostka napastnicy z regionu szybki powrót po roku do I ligi
1979/80 I liga środek tabeli średnia liczba punktów bramki w okolicach zera bramki stracone niewielka różnica 2 pkt kolejni trenerzy brak dominującego snajpera stabilizacja po spadku
1980/81 I liga środek/górna połowa średnie punkty bramki dodatnie bramki stracone na plus 2 pkt początek nowego pokolenia m.in. Matysik wejście kolejnej generacji
1981/82 I liga górna część wyższa liczba punktów więcej goli mniej straconych dodatnia 2 pkt sztab klubowy Cyroń / Komornicki zwiastun powrotu do roli hegemona
1982/83 I liga medale wyższa liczba punktów wysokie gole niskie straty duża dodatnia 2 pkt Hubert Kostka (od 1983) Cyroń bezpośrednia droga do serii tytułów
1983/84 I liga czołowe miejsce dużo punktów dużo goli mało straconych dodatnia 2 pkt Kostka Cyroń pierwszy z czterech sezonów na szczycie
1984/85 I liga 1. wysoka liczba punktów wysokie gole stabilna obrona duża dodatnia 2 pkt Hubert Kostka Cyroń Mistrzostwo Polski, początek serii 1985–1988
1985/86 I liga 1. wysoka liczba punktów dużo bramek mało straconych wysoka dodatnia 2 pkt Kostka Cyroń / Warzycha Mistrzostwo Polski
1986/87 I liga 1. wysokie punkty dużo goli niewiele straconych duża dodatnia 2 pkt Lesław Ćmikiewicz (krótko), potem inni Warzycha Mistrzostwo Polski
1987/88 I liga 1. wysokie punkty dużo goli niewiele straconych duża dodatnia 2 pkt sztab klubowy Warzycha / Urban czwarte mistrzostwo z rzędu 1985–1988, Superpuchar Polski 2:1 z Lechem Poznań
1988/89 I liga czołówka niższe niż w tytułowych sezonach wciąż dodatnie gole nieco więcej straconych dodatnia 2 pkt zmiany trenerskie Urban koniec wielkiej serii mistrzowskiej

Na przestrzeni czterech dekad Górnik Zabrze zbudował pozycję jednego z najbardziej utytułowanych klubów w Polsce. W latach 50. wywalczył 1 tytuł Mistrzostwa Polski (1957), w latach 60. aż 7 tytułów mistrzowskich (1959, 1961, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967), w latach 70. – 2 mistrzostwa (1970/71, 1971/72), a w latach 80. – kolejne 4 mistrzostwa kraju z rzędu 1985–1988[1]. Daje to razem 14 tytułów mistrzowskich, wszystkie w tym przedziale czasowym. Do tego dochodzą liczne medale srebrne i brązowe – w tym wicemistrzostwo w 1962 roku oraz częste trzecie miejsca (1958, 1960, 1968). Zabrzanie spędzili w tym okresie zdecydowaną większość sezonów w najwyższej klasie rozgrywkowej, a ich najdłuższa ciągła seria bez spadku liczona jest w dziesięcioleciach, przerywana jedynie spadkiem w sezonie 1977/78 i natychmiastowym powrotem rok później[2].

Anomalie i wydarzenia organizacyjne mocno wpływały na końcowe pozycje. W 1953 roku Górnik opuścił II ligę nie wskutek klasycznego spadku, ale z powodu reorganizacji rozgrywek – co w wielu zestawieniach jest błędnie interpretowane jako sportowa degradacja[2]. Z kolei w sezonie 1977/78 spadek z ligi miał podłoże czysto sportowe: zespół zajął 16. miejsce, a mimo wygranej w słynnych derbach z Ruchem Chorzów 2:0 (gole Stanisława Gzila i Ireneusza Lazurowicza) nie zdołał się utrzymać[3]. Bardzo istotne dla tabel były też zmiany trenerów – zwłaszcza zwolnienie Gézy Kalocsaya pod koniec 1969 roku i zastąpienie go przez Michała Matyasa tuż przed decydującą fazą Pucharu Zdobywców Pucharów[3][4]. Według wielu opracowań historycznych to zmieniło styl gry na bardziej defensywny, co odbiło się zarówno na pucharach, jak i części rozgrywek ligowych (por. [3], [4]).

  • Géza Kalocsay – trener, lata 60., autor największych sukcesów w Pucharze Europy i serii mistrzostw.
  • Michał Matyas – trener, 1969–1970, prowadził Górnika w drodze do finału Pucharu Zdobywców Pucharów.
  • Hubert Kostka – bramkarz, potem trener, lata gry 60.–70., trener 1976–1977, 1983–1986, 1994, twórca serii czterech mistrzostw w latach 80.
  • Lesław Ćmikiewicz – trener, 1986, kontynuował pracę nad mistrzowskim zespołem połowy lat 80.
  • Włodzimierz Lubański – napastnik, lata 60. i początek 70., jeden z najskuteczniejszych strzelców w historii klubu.
  • Ernest Pohl – napastnik, lata 50.–60., symbol ofensywnej potęgi Górnika, wielokrotny król strzelców.
  • Wiesław Szarmach – napastnik, lata 70., filar ataku w latach mistrzowskich 1970/71 i 1971/72.
  • Zygfryd Szołtysik – pomocnik, lata 60.–70., mózg drużyny, odpowiedzialny za wiele kluczowych asyst w meczach ligowych i pucharowych.
  • Waldemar Matysik – pomocnik, lata 80., fundament środka pola w drużynie z czterema mistrzostwami.
  • Ryszard Cyroń – napastnik, lata 80., bohater Superpucharu Polski 1987/88, jeden z liderów ofensywy mistrzowskich ekip.
  • Jan Urban – napastnik, lata 80., czołowy snajper, później także trener pierwszej drużyny.

Przy każdej tabeli historycznej zawsze warto dopisać system punktacji w danym sezonie (2 lub 3 punkty za zwycięstwo) oraz informacje o ewentualnej reorganizacji ligi – bez tego proste porównanie „surowej” liczby punktów między epokami może wprowadzać w błąd i zaniżać osiągnięcia drużyn z wcześniejszych dekad.

Jak kształtowały się pozycje w latach 1990–2024?

Od lat 90. Górnik Zabrze przeszedł od pozycji hegemona do roli klubu z okresami wahań formy, spadkami i powrotami. W tabeli dla sezonów 1990–2024 pojawia się dodatkowa kolumna „status finansowo-organizacyjny”, bo stabilność finansowa zaczęła mieć bezpośrednie przełożenie na pozycje w Ekstraklasie. Przy każdym sezonie trzeba mieć w pamięci, że w części z nich obowiązywał już system 3 punktów za zwycięstwo, a liczba drużyn w lidze zmieniała się – dlatego sama suma punktów nie pokazuje pełnego obrazu.

Sezon Poziom rozgrywek Miejsce końcowe Liczba punktów Bramki zdobyte Bramki stracone Różnica bramek System punktacji Trener(zy) Najlepszy strzelec (gole) Status finansowo-organizacyjny / uwagi
1990/91 I liga górna połowa średnia liczba punktów gole dodatnie straty umiarkowane na plus 2 pkt trenerzy przejściowi Urban stabilny klub po latach 80.
1991/92 I liga środek tabeli średnie punkty zbilansowane gole podobna liczba straconych w okolicach zera 2 pkt krajowi trenerzy Urban stopniowe osłabianie kadry
1992/93 I liga górna połowa wyższa liczba punktów dodatni bilans bramkowy mniej straconych na plus 2 pkt trenerzy z doświadczeniem ligowym napastnicy z regionu walka o medale do końca rund
1993/94 I liga 3. wysoka liczba punktów gole dodatnie niewiele straconych duża dodatnia 2 pkt trener krajowy czołowy snajper z regionu walka o Mistrzostwo Polski do ostatniej kolejki, kontrowersje sędziowskie w meczu z Legią Warszawa[5]
1994/95 I liga środek tabeli niższa niż rok wcześniej goli mniej więcej straconych zjazd formy 2 pkt zmiany trenerów brak jednego lidera początek wahań wyników, rosnące problemy finansowe
1995/96 I liga dolna połowa niższa liczba punktów mało goli dużo straconych ujemna 3 pkt rotacje trenerskie młodzi napastnicy wejście w epokę 3 pkt za zwycięstwo, walka o utrzymanie
1996/97 I liga blisko strefy spadkowej niska liczba punktów goli mało wysoka liczba straconych ujemna 3 pkt zmieniani trenerzy brak stabilnego snajpera narastające trudności organizacyjne
1997/98 I liga środek tabeli średnie punkty zbilansowane gole podobna liczba straconych w okolicach zera 3 pkt trener krajowy napastnicy z regionu chwilowe uspokojenie sytuacji
1998/99 I liga dolna połowa niska liczba punktów mało goli więcej straconych ujemna 3 pkt rotacje brak lidera ofensywy kolejne kłopoty finansowe
1999/00 I liga środek tabeli średnie punkty gole na plus nieco mniej straconych lekko dodatnia 3 pkt stabilniejszy sztab lider ofensywy z Górnego Śląska chwilowe odbicie sportowe
2000/01 Ekstraklasa środek/dolna połowa niska do średniej niewiele goli sporo straconych ujemna 3 pkt częste zmiany trenerów napastnicy wymieniani co sezon początek długotrwałych problemów organizacyjnych
2001/02 Ekstraklasa dolna część niskie punkty mało goli sporo straconych ujemna 3 pkt kilku trenerów w sezonie brak stabilności ciągła walka o utrzymanie
2002/03 Ekstraklasa strefa spadkowa / tuż nad nią bardzo niska liczba punktów mało goli dużo straconych wysoka ujemna 3 pkt rotacje młodzi gracze groźba spadku, coraz większe długi
2003/04 Ekstraklasa utrzymanie niskie punkty umiarkowane gole sporo straconych ujemna 3 pkt stabilniejszy trener napastnik z doświadczeniem ligowym sportowe przetrwanie przy dużych problemach finansowych
2004/05 Ekstraklasa środek tabeli średnia liczba punktów dodatni bilans nieco mniej straconych lekko na plus 3 pkt trener krajowy napastnik zagraniczny stabilizacja, 9 czerwca 2005 – nadanie imienia Ernesta Pohla stadionowi[17]
2005/06 Ekstraklasa dolna połowa mniej punktów mało goli sporo straconych ujemna 3 pkt zmiany trenerów brak snajpera początek modernizacji obiektu przy ul. Roosevelta
2006/07 Ekstraklasa dolna połowa niska liczba punktów mało goli więcej straconych ujemna 3 pkt rotacje młodzież problemy licencyjne w lidze wpływają na skład Ekstraklasy
2007/08 Ekstraklasa dolne rejony niska liczba punktów niewiele goli sporo straconych ujemna 3 pkt częste zmiany trenerów brak gwiazdy kolejny sezon w cieniu spraw licencyjnych innych klubów
2008/09 Ekstraklasa 14. niskie punkty mało goli dużo straconych ujemna 3 pkt trener krajowy młodzi gracze utrzymanie dzięki decyzjom licencyjnym wobec innych klubów[6]
2009/10 Ekstraklasa środek/dolna połowa średnie punkty zbilansowane gole podobna liczba strat w okolicach zera 3 pkt Adam Nawałka (od 2010) snajper z zagranicy początek okresu większej stabilności sportowej
2010/11 Ekstraklasa środek tabeli średnia liczba punktów dodatnie gole nieco mniej straconych lekka dodatnia 3 pkt Adam Nawałka kluczowy napastnik ujednolicenie stylu gry, praca nad wychowankami[7]
2011/12 Ekstraklasa środek/górna połowa wyższe punkty więcej goli mniej straconych dodatnia 3 pkt Nawałka lider ofensywy zespół walczy o górną część tabeli
2012/13 Ekstraklasa górna połowa solidna liczba punktów wysoka liczba bramek umiarkowana liczba straconych na plus 3 pkt Nawałka czołowy strzelec ligi silny zespół ligowy, rosnące zainteresowanie sponsorów
2013/14 Ekstraklasa środek tabeli średnie punkty umiarkowane gole umiarkowane straty w okolicach zera 3 pkt zmiany trenerskie po odejściu Nawałki brak jednego lidera zachwianie stabilizacji po zmianach w sztabie
2014/15 Ekstraklasa dolna połowa niska liczba punktów mało goli więcej straconych ujemna 3 pkt rotacje młodzi gracze rosnące problemy organizacyjne
2015/16 Ekstraklasa strefa spadkowa bardzo niskie punkty mało goli dużo straconych duża ujemna 3 pkt kilku trenerów w sezonie brak skutecznego napastnika kulminacja problemów finansowych i kadrowych, trzeci w historii spadek z Ekstraklasy[6]
2016/17 I liga czołówka / awans wysoka liczba punktów dużo bramek mniej straconych dodatnia 3 pkt trener z doświadczeniem w I lidze najlepszy strzelec z dwucyfrową liczbą goli szybki awans do Ekstraklasy już po jednym sezonie[7]
2017/18 Ekstraklasa górna część tabeli solidna liczba punktów dużo goli nieco więcej straconych lekko dodatnia 3 pkt trener awansowy napastnik w czołówce klasyfikacji strzelców efekt świeżości po awansie, powrót do roli solidnego ligowca
2018/19 Ekstraklasa środek tabeli średnie punkty zbilansowane gole zbliżona liczba straconych w okolicach zera 3 pkt kolejne zmiany trenerskie zróżnicowany atak próba utrzymania pozycji w lidze po dobrym sezonie beniaminka
2019/20 Ekstraklasa środek/dolna połowa niska do średniej mało goli trochę więcej straconych lekko ujemna 3 pkt trener krajowy napastnik z regionu utrzymanie, ale bez walki o europejskie puchary
2020/21 Ekstraklasa środek tabeli średnia liczba punktów zbilansowane gole zbilansowane straty w okolicach zera 3 pkt trener krajowy kluczowy ofensywny zawodnik sezon pod znakiem stabilizacji kadrowej
2021/22 Ekstraklasa górna połowa wyższa liczba punktów więcej goli umiarkowana liczba straconych dodatnia 3 pkt Jan Urban (2021–2022) napastnik w ścisłej czołówce strzelców początek trendu powrotu do górnej części tabeli
2022/23 Ekstraklasa górna połowa podobna lub wyższa liczba punktów wysoka liczba bramek nieco większa liczba straconych lekko dodatnia 3 pkt zmiany w sztabie, powrót Urbana lider ofensywy utrzymanie pozycji w górnej części tabeli; klub korzysta z nowoczesnego Stadionu Ernesta Pohla o pojemności 28 236 miejsc
2023/24 Ekstraklasa górna część solidna liczba punktów dużo goli umiarkowana liczba straconych dodatnia 3 pkt Jan Urban (2023–2025) czołowy strzelec utrzymanie tendencji gry w górnej części tabeli, wsparcie sponsorów Superbet, Łomża, Capelli sport

Od początku lat 90. widać wyraźnie falowanie formy. Górnik zaczyna dekadę jako zespół walczący o najwyższe cele, czego najlepszym przykładem jest sezon 1993/94 zakończony trzecim miejscem i walką o mistrzostwo do ostatniej kolejki[5]. Później przychodzi długi okres występów w środku tabeli i blisko strefy spadkowej, naznaczony problemami finansowymi i organizacyjnymi. To prowadzi do drugiego i trzeciego spadku z Ekstraklasy, z których ten ostatni, w sezonie 2015/16, kończy się grą w I lidze w rozgrywkach 2016/2017. Zespół reaguje jednak bardzo szybko: już w sezonie 2016/2017 zajmuje miejsce dające awans i od sezonu 2017/2018 ponownie gra w elicie[6][7]. Ostatnie lata przynoszą powrót do górnej części tabeli i okres, w którym Górnik – przy wsparciu nowych sponsorów i nowoczesnego stadionu – stabilizuje swoją pozycję jako mocny ligowiec[1].

Najbardziej charakterystyczne liczby i fakty z tego okresu pokazują, jak mocno zmieniła się rola klubu. Wspomniany spadek w 2016/2017 i natychmiastowy awans w kolejnym sezonie to przykład reakcji sportowej na kryzys[7]. Równolegle prowadzono modernizację Stadionu Ernesta Pohla, którego pojemność wynosi dziś 28 236 miejsc siedzących, a 9 czerwca 2005 roku nadano mu oficjalnie imię Ernesta Pohla[17][18]. Wcześniej, w czasach największych sukcesów międzynarodowych, Górnik część meczów pucharowych rozgrywał na Stadionie Śląskim, co wpływało również na frekwencję i przychody z biletów. Według oficjalnych zestawień PZPN i Ekstraklasy klub zajmuje obecnie 3. miejsce w tabeli wszech czasów Ekstraklasy oraz 3. miejsce w tabeli medalowej Mistrzostw Polski[1]. Bilans trofeów pozostaje imponujący: 14 Mistrzostw Polski, 4 wicemistrzostwa, 6 Pucharów Polski, 1 Superpuchar Polski (1987/88) i 1 Puchar Ligi, co potwierdzają oficjalne archiwa związkowe i klubowe[1][5].

Najważniejsze czynniki po 1990 roku, które wpływały na zmienność pozycji Górnika, to przede wszystkim stan finansów klubu, rotacje właścicielskie i zarządcze, a także częste zmiany trenerów oraz transfery kluczowych zawodników – zarówno tych, którzy przychodzili do Zabrza, jak i tych sprzedawanych do bogatszych lig. Do tego dochodzi wpływ modernizacji stadionu przy ul. Roosevelta, pozyskanie sponsorów takich jak Superbet, Łomża, Capelli sport i aktywniejsze korzystanie z własnej akademii, co wprost przekłada się na pozycje w tabeli Ekstraklasy.

Statystyki sezonowe górnik zabrze – punkty, bilans i bramki

Średnia punktów na sezon i rozkład punktowy

Jak policzyć średnią punktów Górnika na sezon, skoro w jednych latach za zwycięstwo przyznawano 2 punkty, a w innych 3? Najbezpieczniejsza metoda polega na znormalizowaniu wszystkich sezonów do jednego systemu, np. przeliczenia wyników z ery 2-punktowej na odpowiednik w systemie 3-punktowym według proporcji: zwycięstwo = 3 punkty, remis = 1, porażka = 0, na podstawie bilansu W–R–P danego sezonu. W praktyce, korzystając z danych PZPN i statystyk historycznych, można przyjąć, że dla całej historii występów Górnika w najwyższej klasie średnia wynosi około 40–45 punktów na sezon po przeliczeniu na system 3-punktowy, przy czym dla okresu 1950–1989 jest wyraźnie wyższa (ok. 45–50 punktów w przeliczeniu), a dla lat 1990–2024 niższa (ok. 35–40 punktów)[1][2]. Ostatnie 10 sezonów, już w pełni w systemie 3 punktów, dają średnią w okolicach 40 punktów na sezon, co odpowiada mniej więcej miejscom od środka tabeli do górnej połowy.

Żeby lepiej zrozumieć rozkład punktowy Górnika w poszczególnych sezonach po przeliczeniu na wspólny system, warto podzielić sezony na kilka przedziałów:

  • Sezony z wynikiem poniżej 20 punktów – dotyczy to tylko pojedynczych, skrajnie słabych kampanii w erze 3 punktów, głównie przed spadkiem.
  • Sezony w przedziale 20–30 punktów – kilka sezonów z walką o utrzymanie w latach 90. i pierwszej dekadzie XXI wieku.
  • Sezony w przedziale 31–40 punktów – spora grupa lat, w których Górnik zajmował miejsca w środku tabeli, często balansując między górną a dolną połówką.
  • Sezony w przedziale 41–50 punktów – tu plasują się typowe sezony „mistrzowskiego” Górnika z lat 60. i 80., a także lepsze sezony współczesne po 2017 roku.
  • Sezony z wynikiem powyżej 50 punktów – należą do ścisłej czołówki w historii klubu, zwykle kończyły się mistrzostwem lub medalem w Ekstraklasie.

Do tego można wskazać pięć najlepszych sezonów pod względem liczby punktów (po normalizacji): lata mistrzowskie z serii 1963–1967, sezon 1987/88 oraz najlepsze kampanie lat 60., w których Górnik regularnie dominował w Ekstraklasie. Po drugiej stronie znajdują się sezony z najmniejszą liczbą punktów – przede wszystkim 1977/78 (spadek), najsłabsze sezony z przełomu XX i XXI wieku oraz rozgrywki bezpośrednio poprzedzające spadek w 2015/16, gdy liczba punktów była zdecydowanie zbyt niska jak na klub z takim potencjałem[1][3].

Porównując sezonowe dorobki punktowe między różnymi erami, musisz bardzo mocno uważać na różnice w systemie punktacji i liczbie kolejek. W czasach I ligi z lat 60. i 70. grano inną liczbę meczów niż we współczesnej Ekstraklasie, a 2 punkty za zwycięstwo naturalnie zaniżały „surową” liczbę punktów. To oznacza, że bardziej miarodajnym wskaźnikiem jest liczba punktów na mecz niż sama suma punktów w sezonie – dopiero po przeliczeniu na ten współczynnik widać, jak duża była przewaga drużyn Górnika z lat 60. i 80. nad ligą, nawet jeśli papierowo zdobywały mniej punktów niż współczesne zespoły grające w szerszej lidze[1][2].

Bilans bramek i stosunek goli strzelonych do straconych

Całościowy bilans bramkowy Górnika Zabrze w najwyższej klasie rozgrywkowej to kilka tysięcy zdobytych i straconych goli – w przybliżeniu kilkaset goli na plus. W okresie 1950–1989 drużyna regularnie notowała bardzo wysokie liczby bramek zdobytych przy stosunkowo niskiej liczbie straconych, co dawało średnio kilka goli „na plus” na sezon oraz bardzo dobry współczynnik goli na mecz (często powyżej 1,5 gola zdobytego na mecz przy mniej niż jednym golu straconym)[1][2]. Po 1990 roku bilans jest bardziej wyrównany – zwłaszcza w latach kryzysów finansowych różnica bramek oscylowała wokół zera lub była ujemna, a średnia goli na mecz spadła. Globalnie można jednak przyjąć, że na całej historii występów w Ekstraklasie Górnik ma średnio około 1,4–1,5 gola zdobytego na mecz i około 1,1–1,2 gola straconego, z wyraźnie lepszymi wartościami w złotych dekadach niż w okresach przebudowy[1].

Najlepsze i najgorsze sezony pod względem różnicy bramek łatwo pokazać w skróconej tabeli:

Sezon Bramki zdobyte Bramki stracone Różnica bramek
1963 ok. 60 ok. 20 +40
1964 ok. 55 ok. 18 +37
1965 ok. 58 ok. 22 +36
1966 ok. 54 ok. 19 +35
1967 ok. 52 ok. 20 +32
1970/71 ok. 50 ok. 22 +28
1971/72 ok. 48 ok. 21 +27
1985/86 ok. 45 ok. 18 +27
1986/87 ok. 47 ok. 20 +27
1987/88 ok. 46 ok. 19 +27
1977/78 ok. 25 ok. 45 -20
sezon z przełomu XX/XXI w. (spadkowy) ok. 20–25 ok. 40–45 -15 do -20
2015/16 mało goli dużo straconych -15 lub gorzej
sezon 2002/03 mało goli dużo straconych -10 do -15
sezon 2008/09 mało goli dużo straconych -10 do -15
kolejne słabe sezony z dolnej połowy tabeli niewielka liczba goli spora liczba straconych -10 i gorzej

Bardzo wysoką skuteczność ofensywną Górnik pokazywał przede wszystkim w latach 60. i 70., kiedy w wielu sezonach przekraczał 50 goli ligowych. Można wyróżnić kilka typowych kampanii:

  • Sezony najskuteczniejsze – lata 1959, 1961, 1963–1967 oraz mistrzowskie 1970/71 i 1971/72, kiedy zespół zdobywał około 50–60 goli w sezonie, a napastnicy tacy jak Ernest Pohl czy Włodzimierz Lubański byli w czołówce krajowych klasyfikacji strzelców.
  • Sezony z najsłabszą defensywą – szczególnie 1977/78 (spadek) oraz kampanie z końca lat 90. i sezon 2015/16, kiedy liczba straconych goli znacząco przekraczała 40, co przy niskiej liczbie zdobytych bramek prowadziło do bardzo ujemnego bilansu[1][3][6].
  • Sezony „zbilansowane” – wiele lat 90. i XXI wieku, gdy zarówno gole zdobyte, jak i stracone oscylowały wokół 30–40, a różnica była niewielka; takie kampanie kończyły się zazwyczaj w środku tabeli.

W złotych sezonach mistrzowskich i pucharowych stosunek goli strzelonych do straconych był wyjątkowo korzystny. W latach 1963–1967 Górnik regularnie kończył ligę z bilansem w okolicach 2–3 goli zdobytych na każdy gol stracony, co stawiało go wyraźnie ponad resztą stawki. W sezonie finału Pucharu Zdobywców Pucharów 1969/70 różnica bramek ligowych też była wyraźnie dodatnia, choć bardziej zrównoważona ze względu na duże obciążenie meczami międzynarodowymi. Udział największych strzelców – takich jak Pohl, Lubański, Szarmach, Cyroń – w łącznej liczbie bramek drużyny potrafił sięgać 30–40% w poszczególnych sezonach, co wprost przekładało się na pozycje w tabeli i sukcesy pucharowe[1][2].

Porównanie z innymi klubami – tabele i miejsca

Jak górnik wypada w tabeli wszech czasów ekstraklasy?

Tabela wszech czasów Ekstraklasy to zestawienie, które sumuje punkty, gole i tytuły z całej historii najwyższej ligi. Dla uproszczenia najczęściej przelicza się wszystkie sezony na system 3 punktów za zwycięstwo i na tej podstawie układa ranking[1]. W takim ujęciu Górnik Zabrze zajmuje obecnie 3. miejsce, ustępując jedynie największym krajowym rywalom z Warszawy i Krakowa lub Poznania – w zależności od przyjęstej metodologii.

Miejsce w tabeli wszech czasów Klub Liczba sezonów w najwyższej klasie Łączna liczba punktów (3 pkt za zwycięstwo) Liczba zdobytych tytułów Mistrzostwa Polski Bilans bramek
1. Legia Warszawa ponad 70 najwyższa liczba punktów w lidze ponad 10 wysoki dodatni bilans
2. Wisła Kraków / Lech Poznań (w zależności od metodologii) ponad 60 bardzo wysoka liczba punktów kilka tytułów duża dodatnia różnica bramek
3. Górnik Zabrze ponad 60 sezonów kilka tysięcy punktów 14 kilkaset bramek na plus
4. Ruch Chorzów ponad 60 nieco mniej punktów niż Górnik wiele tytułów dodatni bilans
5. Lech Poznań / Wisła Kraków (zamiennie) ok. 50–60 zbliżona liczba punktów do czołówki kilka mistrzostw dodatni bilans
6. Śląsk Wrocław ponad 40 duża liczba punktów pojedyncze tytuły dodatni bilans
7. Widzew Łódź ponad 30 punkty skoncentrowane w złotej erze kilka tytułów dodatni bilans
8. Zagłębie Lubin ponad 30 średnia liczba punktów 2 mistrzostwa dodatni bilans
9. Jagiellonia Białystok kilkadziesiąt sezonów rosnąca liczba punktów brak mistrzostwa dodatni bilans
10. Pogoń Szczecin ponad 30 stabilna liczba punktów bez tytułu lekko dodatni bilans

Wnioski z tej tabeli są dość jasne: Górnik, mimo gorszych okresów po 1990 roku, wciąż utrzymuje się w ścisłej czołówce tabeli wszech czasów Ekstraklasy. Ranking opiera się na łącznej liczbie punktów (po przeliczeniu na system 3-punktowy), liczbie sezonów w Ekstraklasie oraz dorobku tytułów i bilansu bramkowego[1]. Przewagą Górnika nad niektórymi rywalami jest przede wszystkim liczba Mistrzostw Polski – 14, rekordowe serie mistrzostw z lat 60. oraz bardzo wysoki dodatni bilans bramek. Z kolei w stosunku do takich klubów jak Legia Warszawa czy Wisła Kraków/Lech Poznań Górnik traci punkty łącznie zdobyte w okresach, gdy sam walczył o utrzymanie lub grał w I lidze. Według oficjalnych zestawień PZPN i Ekstraklasy przeskok o jedno miejsce wyżej wymagałby kilku sezonów z regularną walką o czołowe pozycje i wysokimi liczbami punktów[1].

  • Liczba tytułów Mistrzostwa Polski – najprostsza miara „jakości” występów, która pokazuje, ile razy klub był najlepszy w kraju.
  • Łączna liczba punktów w tabeli wszech czasów – odzwierciedla długotrwałą obecność w Ekstraklasie i średni poziom wyników w poszczególnych sezonach.
  • Bilans bramek – pokazuje, jak często klub dominował rywali, a jak często bronił się przed porażkami; w przypadku Górnika jest to kilkaset goli na plus, co potwierdza ofensywny styl gry w złotych latach.

Porównanie medalowe z największymi rywalami

W rywalizacji o medale Mistrzostw Polski i Pucharu Polski Górnik Zabrze od dziesięcioleci konkuruje głównie z takimi klubami jak Legia Warszawa, Ruch Chorzów, Wisła Kraków, Lech Poznań. W tabeli medalowej, która sumuje złote, srebrne i brązowe medale, Górnik zajmuje 3. miejsce[1].

Klub Liczba złotych medali Liczba srebrnych Liczba brązowych Suma medali Liczba Pucharów Polski
Legia Warszawa ponad 10 kilkanaście kilka najwięcej w Polsce wysoka liczba (kilka–kilkanaście)
Ruch Chorzów kilkanaście kilka kilka bardzo dużo kilka
Górnik Zabrze 14 4 kilka–kilkanaście kilkadziesiąt medali łącznie 6
Wisła Kraków kilkanaście kilka kilka bardzo dużo kilka
Lech Poznań kilka kilka kilka ponad kilkanaście kilka

Górnik wyróżnia się przede wszystkim liczbą 14 tytułów Mistrza Polski, które są rozłożone bardzo nierównomiernie w czasie. Najsilniejsze koncentracje medali przypadają na lata 60. (siedem tytułów), początek lat 70. (dwa tytuły i trzy Puchary Polski) oraz lata 1985–1988 (cztery mistrzostwa z rzędu i Superpuchar). Wicemistrzostwa (m.in. 1962) i brązowe medale (np. 1958, 1960, 1968, 1993/94) często były efektem bezpośredniej rywalizacji z Legią Warszawa, Ruchem Chorzów, Wisłą Kraków czy później Lechem Poznań – to właśnie pojedynki z tymi drużynami najczęściej decydowały o tym, czy Górnik sięgnie po złoto, czy „tylko” po srebro lub brąz[1][5].

  • Różnice w liczbach medali między źródłami – część opracowań wlicza medale zdobyte w okresach przedwojennych lub w ligach przejściowych, inne je pomijają.
  • Rozbieżności w liczbie Pucharów Polski – w starszych publikacjach potrafią pojawiać się błędy w zapisie sezonów (np. 1969/70, 1970/71, 1971/72), dlatego zestawiając dane, warto sięgać po oficjalne archiwa PZPN.
  • Najpewniejsza hierarchia źródeł – na pierwszym miejscu PZPN i Ekstraklasa, następnie oficjalne kroniki klubowe i dopiero na końcu ogólne serwisy statystyczne, które czasem powielają stare błędy.

Występy w pucharach i sukcesy międzynarodowe

Międzynarodowy dorobek Górnika Zabrze jest wyjątkowy na tle polskich klubów. Najważniejsze osiągnięcia to przede wszystkim finał Pucharu Zdobywców Pucharów 1969/70, w którym zabrzanie przegrali 1:2 z Manchesterem City, ćwierćfinał Pucharu Europy 1967/68 (pierwszy taki wynik polskiego klubu) oraz kolejne występy w Pucharze Mistrzów. Klub brał także udział w rozgrywkach Pucharu Intertoto, gdzie dochodził do faz pucharowych. Na poziomie krajowym imponuje dorobek pucharowy: 6 Pucharów Polski, 1 Superpuchar Polski (1987/88) oraz zdobycze w Pucharze Ligi, które razem z medalami ligowymi tworzą pełny obraz potęgi Górnika w latach 60., 70. i 80.[1][3].

Sezon/rok Rozgrywki międzynarodowe Osiągnięta runda Kluczowi rywale i wyniki Uwagi
1964/65 Puchar Europy I runda Dukla Praga – 1:4, 3:0, 0:0 odpadnięcie po losowaniu, mimo równego bilansu; ostatni taki przypadek w historii PE[2]
1965/66 Puchar Europy II runda Linzer ASK – 3:1, 1:2; Sparta Praga – 0:3, 1:3 wyeliminowanie mistrza Austrii, porażka ze Spartą
1966/67 Puchar Europy II runda Vorwärts Berlin – 2:1, 1:2, 3:1; CSKA Sofia – 0:4, 3:0 emocjonujące trójmeczowe starcie z mistrzem NRD
1967/68 Puchar Europy Ćwierćfinał Djurgårdens IF – 3:0, 1:0; Dynamo Kijów – 2:1, 1:1; Manchester United – 0:2, 1:0 pierwszy polski klub w ćwierćfinale PE, jedyna drużyna, która pokonała MU w tej edycji
1969/70 Puchar Zdobywców Pucharów Finał AS Roma – decydujący mecz po powtórce, awans po losowaniu; Manchester City – finał 1:2 w Wiedniu ostatnie w historii losowanie w europejskich pucharach, zmiana trenera z Kalocsaya na Matyasa wpłynęła na styl gry[3][4]
1970/71 Puchar Europy / PZP 1/8 finału mistrzowie krajowi z Europy Zachodniej kontynuacja występów po finale PZP
1971/72 Puchar Europy 1/8 lub ćwierćfinał mocne kluby z Europy Zachodniej kolejne udane występy, choć bez powtórzenia finału
lata 80. Puchar Mistrzów 1/16–1/8 finału różni rywale z Europy Zachodniej mocna, ale rzadziej spektakularna obecność w Europie
lata 90. i 2000. Puchar Intertoto fazy grupowe, 1/4 finału rywale z lig średniego poziomu szansa na powrót do Europy mimo gorszej pozycji ligowej
  • Dwumecz z Dynamem Kijów w sezonie 1967/68 – wyjazdowe zwycięstwo 2:1 i remis 1:1 na Stadionie Śląskim, które dały awans do ćwierćfinału Pucharu Europy.
  • Rewanż z Manchesterem United w ćwierćfinale PE 1967/68 – wygrana 1:0 w Chorzowie, jedyna porażka MU w drodze po Puchar Europy.
  • Trójmecz z AS Romą w półfinale Pucharu Zdobywców Pucharów 1969/70, zakończony awansem Górnika po losowaniu.
  • Finał Pucharu Zdobywców Pucharów z Manchesterem City w 1970 roku – porażka 1:2 w Wiedniu, historyczny mecz polskiego klubu w europejskim finale.
  • Spotkania z Linzer ASK i Vorwärts Berlin w połowie lat 60. – symbol wejścia Górnika do grona uznanych ekip europejskich.

Długie kampanie pucharowe zawsze miały wpływ na ligę. W sezonach z głębokim wejściem w Puchar Europy czy Puchar Zdobywców Pucharów zespół często musiał dzielić siły – to bywało widoczne w postaci gorszych wyników w niektórych ligowych kolejkach. W latach 1963–1967 i tuż po finale PZP Górnik potrafił jednak łączyć jedno z drugim: zdobywał mistrzostwa Polski, a jednocześnie grał z czołowymi klubami Europy. W późniejszych dekadach, gdy szerokość kadry nie zawsze nadążała za wymaganiami, udział w europejskich pucharach częściej skutkował wahaniami formy ligowej, co dobrze widać w sezonach przełomu lat 80. i 90.[1][3].

Kluczowi gracze i królowie strzelców – wpływ na pozycje

Bez czołowych zawodników żaden ranking nie ma sensu. W przypadku Górnika Zabrze mówimy o całych pokoleniach liderów ofensywy i obrony: od Ernesta Pohla, przez Włodzimierza Lubańskiego, Andrzeja Szarmacha, aż po graczy lat 80. jak Waldemar Matysik, Ryszard Cyroń, Jan Urban. Każdy z nich ciągnął drużynę w konkretnych sezonach, zdobywając gole, asysty lub organizując grę defensywną. Statystyki najlepszych strzelców pokazują, że w momentach, gdy Górnik miał w składzie snajpera o klasie reprezentacyjnej, z reguły kończył sezon w górnej części tabeli albo sięgał po tytuł.

Zawodnik Pozycja Lata w klubie Łączna liczba goli dla Górnika w lidze Najważniejsze osiągnięcia indywidualne
Ernest Pohl napastnik lata 50.–60. ponad 150 goli wielokrotny król strzelców I ligi, filar pierwszych mistrzostw (1957, 1959, 1961)
Włodzimierz Lubański napastnik lata 60.–pocz. 70. ponad 120 goli król strzelców, kluczowy w serii mistrzostw 1963–1967 i sukcesach w Pucharze Europy
Andrzej Szarmach napastnik lata 70. kilkadziesiąt goli czołowy snajper w sezonach 1970/71 i 1971/72, współautor sukcesów w Pucharze Polski
Zygfryd Szołtysik pomocnik lata 60.–70. kilkadziesiąt goli asystent i rozgrywający, wielokrotny uczestnik europejskich pucharów
Waldemar Matysik pomocnik/defensywny lata 80. kilka–kilkanaście goli kluczowa postać środka pola w zespole z czterema mistrzostwami 1985–1988
Ryszard Cyroń napastnik lata 80. kilkadziesiąt goli bohater Superpucharu Polski (dwie bramki z Lechem), ważny snajper w latach mistrzowskich
Robert Warzycha pomocnik lata 80. kilka–kilkanaście goli pomocnik z dużą liczbą asyst, ważny w końcówce lat 80.
Jan Urban napastnik lata 80. kilkadziesiąt goli kluczowy strzelec końcówki złotej ery, później także trener pierwszej drużyny
Top 10 strzelców – zbiorczo różne 1948–2020 wspólnie ponad 60–70% goli klubu w złotych sezonach wielu z nich zdobywało tytuły króla strzelców Ekstraklasy w barwach Górnika
  • Ernest Pohl – w sezonach 1957, 1959 i 1961 jego gole były bezpośrednio związane z pierwszymi mistrzostwami; bez tak skutecznego napastnika Górnik nie wszedłby tak szybko do krajowej elity.
  • Włodzimierz Lubański – w latach 1963–1967 zdobywał bramki, które przesądzały o mistrzostwach i awansie do ćwierćfinału Pucharu Europy; strzelał także w kluczowych meczach z Dynamem Kijów.
  • Andrzej Szarmach – wczesne lata 70. to jego gole w lidze i Pucharze Polski, które pozwoliły Górnikowi kontynuować passę sukcesów po złotej dekadzie.
  • Zygfryd Szołtysik – asystował przy wielu trafieniach w meczach pucharowych, w tym w starciach z AS Romą i Manchesterem City, co podnosiło notowania Górnika w europejskich rankingach.
  • Waldemar Matysik – choć nie był typowym strzelcem, jego gra w środku pola zabezpieczała drużynę, dzięki czemu napastnicy mogli zdobywać gole dające cztery kolejne tytuły w latach 80.
  • Ryszard Cyroń – gole w Superpucharze Polski z Lechem Poznań i trafienia ligowe z końca lat 80. domykały mistrzowską serię i wpływały na wysokie pozycje w tabeli wszech czasów.
  • Robert Warzycha – ofensywny pomocnik, który w latach 80. brał udział w akcjach bramkowych decydujących o mistrzostwach i dobrych występach w pucharach.
  • Jan Urban – gole z końców

    FAQ – najczęściej zadawane pytania

    Ile razy Górnik Zabrze zdobył Mistrzostwo Polski?

    Górnik Zabrze zdobył łącznie 14 tytułów Mistrza Polski. Tytuły te zostały zdobyte w następujących latach: 1957, 1959, 1961, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1970/71, 1971/72 oraz cztery razy z rzędu w latach 1985–1988.

    Jaki jest największy sukces Górnika Zabrze w europejskich pucharach?

    Największym sukcesem Górnika Zabrze w europejskich pucharach jest dotarcie do finału Pucharu Zdobywców Pucharów w sezonie 1969/70, w którym przegrał 1:2 z Manchesterem City. Innym ważnym osiągnięciem był awans do ćwierćfinału Pucharu Europy w sezonie 1967/68.

    Które miejsce Górnik Zabrze zajmuje w tabeli wszech czasów Ekstraklasy?

    Zgodnie z tekstem, po przeliczeniu wszystkich sezonów na system 3 punktów za zwycięstwo, Górnik Zabrze zajmuje 3. miejsce w tabeli wszech czasów Ekstraklasy.

    Jaka była najdłuższa seria mistrzostw Polski zdobytych z rzędu przez Górnika?

    Najdłuższą serią mistrzowską Górnika Zabrze było zdobycie pięciu tytułów z rzędu w latach 1963–1967, co jest określane jako rekord Ekstraklasy.

    Kim są najważniejsi historyczni strzelcy Górnika Zabrze wymienieni w artykule?

    W artykule jako kluczowi historyczni strzelcy i liderzy ofensywy Górnika Zabrze wymienieni są Ernest Pohl (lata 50.-60.), Włodzimierz Lubański (lata 60.-70.), Andrzej Szarmach (lata 70.) oraz Ryszard Cyroń i Jan Urban (lata 80.).

    W których sezonach Górnik Zabrze spadał z najwyższej klasy rozgrywkowej?

    Artykuł wymienia trzy spadki z najwyższej klasy rozgrywkowej w historii klubu: pierwszy w sezonie 1977/78, a ostatni w sezonie 2015/16.

Redakcja pesport.pl

Nasz zespół to miłośnicy sportu i walki każdego dnia o lepszą wersję siebie. Sprawdź co dla Ciebie przygotowaliśmy, niezależnie czy interesujesz się dietą, sportem, rekreacją i wypoczynkiem, czy też zdrowiem!

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?